Skip to main content

Onschuldige kinderen

Geschreven op 29 december 2023

Kerst is het feest van licht, van hoop, van vrede. We hebben positieve associaties bij het kerstfeest. Kijk alleen maar naar de reclames die in deze tijd op televisie te zien zijn. We spannen ons allemaal net ietsje meer in om goed te zijn voor de ander. Kerst gaat over het mysterie van God die mens wordt: God in het vlees verschenen. Het is niet voor niets dat de kerk het kerstfeest heeft laten samenvallen met het (heidense) feest van de zonnewende: de terugkeer van het licht. 

Maar er zit ook een heel duister randje aan het kerstfeest. In het evangelie van Matteüs wordt dat misschien nog wel het meest zichtbaar. Het verhaal van Herodes die opdracht geeft alle jongetjes van twee jaar en jonger in Betlehem om te brengen (Matteüs 2:13-18). Een gruwelijke gebeurtenis. Vreselijk. Als je je het probeert voor te stellen, gaat het je door merg en been. Soldaten die de huizen binnendringen. Baby’s en kleine kinderen beetpakken en, als het jongetjes zijn, bruut vermoorden. Afschuwelijk. Matteüs haalt er de woorden van Jeremia bij aan: ‘Er klinkt een stem in Rama, geween en luid geklaag. Rachel beweent haar kinderen en wil niet worden getroost, want ze zijn er niet meer’ (Jeremia 31:15).
Dit is ook Kerst. Juist in het licht van Christus wordt het duister van de wereld zo pijnlijk zichtbaar. Juist waar God mens wordt, gaat het kwaad zich breed maken. Bij de komst van de vredevorst worden we gedwongen het kwaad in z’n afschuwelijke bek te kijken.

De duisternis heeft het niet in haar macht gekregen.

Al direct bij Jezus’ geboorte zie je een de weerstand van boze machten toenemen. Je ziet het in paranoia-koning Herodes. Je ziet het later in het leven van Jezus bij allerlei demonen die opdoemen Je ziet het in de weerstand die Jezus oproept bij de politieke en religieuze elite. Alles in het geweer om Jezus te bestrijden. Waar het licht helder straalt, daar concentreert zich het duister. Johannes schrijft aan het begin van zijn evangelie: ‘Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen’ (Johannes 1:5). Een voorbeeld daarvan is de kindermoord in Betlehem. Een afschrikwekkende poging om het licht te doven, maar het is mislukt.

Maar de gevolgen voor de moeders van Betlehem zijn met geen pen te beschrijven. In de katholieke kerk worden deze onschuldige kinderen elk jaar op 28 december herdacht. De kerkvader Augustinus merkt op dat deze kinderen niet alleen maar omwille van Jezus gestorven zijn, maar ook in zijn plaats. Zo zijn zij de eerste martelaren van de kerk die met ere herdacht mogen worden. Wat mij betreft ook een goed moment om stil te staan bij zoveel onschuldige kindslachtoffers in deze wereld. Denk aan geronselde kindsoldaten bij milities in Afrika. Kinderen die in handen vallen van kinderporno-netwerken. Kinderen die onder gevaarlijke omstandigheden werken in de kobaltmijnen om de productie van mobieltjes mogelijk te maken. Kinderen die als vluchtelingen rondzwerven over deze wereld.

Ontferm u, Heer.